Xuất khẩu tại chỗ là hình thức hàng hóa được giao và sử dụng ngay tại Việt Nam. Nhưng vẫn được pháp luật công nhận là hoạt động xuất khẩu. Doanh nghiệp không cần đưa hàng qua biên giới, cảng biển hay sân bay. Mà vẫn có thể được hưởng các chính sách thuế theo quy định. Hình thức này phổ biến trong gia công, sản xuất cho doanh nghiệp chế xuất. Cũng như xuất hiện ở chuỗi cung ứng có yếu tố nước ngoài. Đáng chú ý, quy định về xuất khẩu tại chỗ đã có nhiều thay đổi trong giai đoạn 2025–2026. Từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện xác định, thủ tục hải quan và chính sách thuế. Bài viết dưới đây sẽ cập nhật khái niệm, quy định mới, thủ tục hải quan và ưu đãi thuế đối với xuất khẩu tại chỗ.
Xuất khẩu tại chỗ là gì?
Xuất khẩu tại chỗ (tiếng Anh: on-the-spot export) là hình thức xuất khẩu hàng hóa mà hàng hóa được giao nhận ngay tại Việt Nam theo chỉ định của thương nhân nước ngoài. Thay vì phải vận chuyển qua biên giới ra nước ngoài.
Để hình dung, doanh nghiệp Việt Nam A ký hợp đồng bán hàng cho một công ty nước ngoài B. Nhưng thay vì yêu cầu A đóng hàng, vận chuyển ra cảng, xuất khẩu sang nước của B. Thì B lại chỉ định một doanh nghiệp khác C ở ngay tại Việt Nam để nhận hàng thay. C có thể là nhà máy gia công tiếp theo, doanh nghiệp chế xuất, hoặc chi nhánh của B. Hàng hóa vẫn “ở lại” Việt Nam. Nhưng về mặt pháp lý và thuế, giao dịch giữa A và B vẫn được xử lý như một cặp giao dịch xuất – nhập khẩu tại chỗ.
Hình thức này thường xuất hiện trong các trường hợp:
- Doanh nghiệp gia công tại Việt Nam nhận đơn hàng gia công từ thương nhân nước ngoài. Sau khi hoàn thành thì giao sản phẩm cho một doanh nghiệp khác tại Việt Nam theo chỉ định của bên đặt gia công. Thay vì xuất thực tế ra nước ngoài.
- Doanh nghiệp mua, bán, cho thuê, cho mượn hàng hóa với thương nhân nước ngoài. Nhưng bên nước ngoài chỉ định giao hàng cho một doanh nghiệp khác tại Việt Nam.
Căn cứ pháp lý về xuất khẩu tại chỗ (cập nhật quan trọng 2025 – 2026)
Đây là phần doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý. Vì quy định về xuất khẩu tại chỗ vừa có một đợt sửa đổi lớn. Thay đổi cả cách định nghĩa lẫn thủ tục thực hiện.
Quy định trước ngày 1/7/2025
Trước ngày 1/7/2025, xuất khẩu tại chỗ chỉ được quy định ở cấp Nghị định tại Nghị định 08/2015/NĐ-CP, Điều 35. Và hướng dẫn thủ tục tại Thông tư 38/2015/TT-BTC, Điều 86, được sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC.
Quy định cũ cho phép mô hình giao dịch ba bên và đặt điều kiện thương nhân nước ngoài phải “không có hiện diện thương mại tại Việt Nam”.
Luật hóa khái niệm xuất khẩu tại chỗ từ ngày 1/7/2025
Từ ngày 1/7/2025, Luật số 90/2025/QH15 (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Hải quan và một số luật khác) chính thức có hiệu lực. Luật này bổ sung Điều 47a vào Luật Hải quan, lần đầu tiên “luật hóa” khái niệm xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ ở cấp độ luật.
Theo Điều 47a, phạm vi xuất khẩu tại chỗ được thu hẹp về 2 nhóm giao dịch trực tiếp:
- Gia công hàng hóa giao cho bên thứ ba trong nước theo chỉ định.
- Mua bán, thuê hoặc mượn hàng hóa có chỉ định giao hàng trong nước.
Đồng thời, quy định mới không còn đặt điều kiện về “hiện diện thương mại” của thương nhân nước ngoài như trước.
Hướng dẫn mới từ ngày 15/8/2025
Từ ngày 15/8/2025, Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2015/NĐ-CP. Và hướng dẫn chi tiết Điều 35 để phù hợp với Điều 47a của Luật Hải quan mới. Theo đó, hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ có thể được giao hoặc nhận trước khi hoàn tất thủ tục hải quan, hoặc ngược lại. Tuy nhiên, toàn bộ quá trình vẫn phải chịu sự giám sát của cơ quan hải quan cho đến khi cả tờ khai xuất khẩu và tờ khai nhập khẩu tại chỗ đều hoàn tất thủ tục.
Hướng dẫn thủ tục từ ngày 1/2/2026
Từ ngày 1/2/2026, Thông tư 121/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư 38/2015/TT-BTC và hướng dẫn cụ thể thủ tục hải quan tại Điều 86. Đây là văn bản doanh nghiệp cần bám sát nhất khi thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ trong giai đoạn hiện tại.
Những thay đổi chính cần lưu ý
Bảng dưới đây tóm tắt những thay đổi chính:
| Tiêu chí | Trước 1/7/2025 | Từ 1/7/2025 – nay |
| Căn cứ pháp lý | Chỉ quy định ở cấp Nghị định (NĐ 08/2015/NĐ-CP, Điều 35) và Thông tư 38/2015/TT-BTC (Điều 86) |
Luật hóa ở Điều 47a Luật Hải quan (Luật 90/2025/QH15) + NĐ 167/2025/NĐ-CP + TT 121/2025/TT-BTC |
| Mô hình giao dịch | Cho phép giao dịch 3 bên |
Thu hẹp về giao dịch trực tiếp giữa 2 doanh nghiệp trong nước theo chỉ định của bên nước ngoài |
| Điều kiện thương nhân nước ngoài | Phải “không có hiện diện thương mại tại Việt Nam” | Không còn đặt điều kiện này |
| Địa điểm làm thủ tục | Thường cố định theo hướng dẫn cũ |
Linh hoạt – làm tại bất kỳ Chi cục Hải quan thuận tiện |
| Thời hạn hoàn tất thủ tục nhập khẩu | Không quy định mốc thời gian rõ ràng |
Tối đa 15 ngày kể từ ngày hàng hóa được thông quan/giải phóng hàng bên xuất khẩu |
Những trường hợp nào được coi là xuất khẩu tại chỗ theo quy định mới?
Theo Điều 47a Luật Hải quan (Luật số 90/2025/QH15) và hướng dẫn tại Nghị định 167/2025/NĐ-CP, hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ bao gồm 2 nhóm chính:
- Hàng hóa gia công: doanh nghiệp Việt Nam nhận gia công cho thương nhân nước ngoài theo hợp đồng gia công. Sau khi hoàn thành sản phẩm, được bên đặt gia công chỉ định giao hàng cho một doanh nghiệp khác tại Việt Nam. Thay vì xuất thực tế ra nước ngoài rồi nhập trở lại.
- Hàng hóa mua bán, cho thuê, cho mượn: doanh nghiệp Việt Nam mua, bán, thuê hoặc mượn hàng hóa theo hợp đồng với thương nhân nước ngoài. Nhưng bên nước ngoài chỉ định giao hàng, nhận hàng tại một địa điểm/doanh nghiệp khác ngay tại Việt Nam.
So với quy định trước đây, giới tư vấn hải quan – logistics nhận định quy định mới đã thu hẹp lại các trường hợp được coi là giao dịch ba bên. Đồng thời bỏ điều kiện thương nhân nước ngoài phải “không có hiện diện thương mại tại Việt Nam”. Vì cách diễn giải chi tiết cho từng loại hình doanh nghiệp vẫn đang được các Cục Hải quan địa phương hướng dẫn cụ thể. Đặc biệt là doanh nghiệp chế xuất, khu phi thuế quan. Doanh nghiệp có giao dịch với doanh nghiệp chế xuất (DNCX) nên chủ động hỏi trực tiếp Chi cục Hải quan quản lý để xác nhận trường hợp của mình có còn được áp dụng hình thức xuất nhập khẩu tại chỗ hay không, trước khi ký hợp đồng.
Ví dụ minh họa xuất khẩu tại chỗ trong thực tế
Công ty A tại Bắc Ninh sản xuất linh kiện nhựa, ký hợp đồng gia công với Công ty B tại Hàn Quốc. Theo hợp đồng, sau khi hoàn thành gia công, thay vì đóng hàng xuất sang Hàn Quốc. Công ty B lại chỉ định Công ty A giao thẳng lô hàng cho Công ty C. C là một doanh nghiệp chế xuất đang đặt nhà máy lắp ráp ngay tại Bắc Ninh. Vì C mới là bên thực sự cần linh kiện này để lắp ráp thành phẩm xuất khẩu.
Trong trường hợp này: Công ty A làm thủ tục xuất khẩu tại chỗ và khai tờ khai xuất khẩu. Tờ khai ghi rõ nơi giao hàng là Công ty C. Công ty C thực hiện thủ tục nhập khẩu tại chỗ tương ứng. Hàng hóa chỉ di chuyển từ nhà máy A sang nhà máy C. Cả hai doanh nghiệp đều đặt tại Bắc Ninh. Tuy nhiên, cả hai bên vẫn phải hoàn tất tờ khai hải quan đúng thời hạn. Thời hạn tối đa là 15 ngày kể từ khi Công ty A hoàn tất thủ tục xuất khẩu. Đối với thuế GTGT, cần xác định đúng chủ thể trong giao dịch. Giao dịch A – B, không phải A – C, được xét áp dụng thuế suất GTGT 0%. Điều kiện là giao dịch phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu theo quy định.
Lưu ý: Đây chỉ là ví dụ minh họa mang tính chất tham khảo. Điều kiện áp dụng thực tế cho từng loại hình doanh nghiệp (đặc biệt là doanh nghiệp chế xuất) cần được xác nhận cụ thể với Chi cục Hải quan quản lý trực tiếp.
Phân biệt xuất khẩu tại chỗ với các hình thức xuất khẩu khác
Nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn xuất khẩu tại chỗ với xuất khẩu trực tiếp hoặc xuất khẩu gián tiếp (ủy thác). Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở việc hàng hóa có thực sự rời khỏi biên giới Việt Nam hay không:
- Xuất khẩu trực tiếp: doanh nghiệp Việt Nam trực tiếp ký hợp đồng và giao hàng cho đối tác nước ngoài. Hàng hóa được vận chuyển thực tế ra khỏi Việt Nam.
- Xuất khẩu gián tiếp (ủy thác xuất khẩu): doanh nghiệp không tự làm thủ tục mà ủy thác cho một đơn vị trung gian đứng tên xuất khẩu; hàng hóa vẫn rời khỏi Việt Nam.
- Xuất khẩu tại chỗ: hàng hóa KHÔNG rời khỏi Việt Nam. Mà chỉ được giao nhận nội địa giữa 2 doanh nghiệp Việt Nam theo chỉ định của bên nước ngoài. Nhưng vẫn được xử lý thủ tục và hưởng ưu đãi thuế như hàng xuất khẩu thực sự.
>>> Xem thêm: Các hình thức xuất khẩu hàng hóa phổ biến và So sánh xuất khẩu trực tiếp và xuất khẩu gián tiếp để hiểu toàn cảnh bức tranh các hình thức xuất khẩu hiện nay.So sánh xuất khẩu trực tiếp và xuất khẩu gián tiếp
Thủ tục hải quan xuất khẩu tại chỗ theo quy định mới (từ 1/2/2026)
Theo Thông tư 121/2025/TT-BTC (sửa đổi Điều 86 Thông tư 38/2015/TT-BTC), thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ có một số điểm đáng chú ý.
Địa điểm làm thủ tục linh hoạt hơn
Doanh nghiệp có thể làm thủ tục tại bất kỳ Chi cục Hải quan nào thuận tiện. Thay vì bị giới hạn ở một địa điểm cố định như quy định cũ.
Trách nhiệm của bên xuất khẩu
Bên xuất khẩu có trách nhiệm:
- Khai tờ khai xuất khẩu, ghi rõ mã địa điểm đích/hải quan nơi doanh nghiệp nhập khẩu làm thủ tục.
- Hoàn tất thủ tục xuất khẩu.
- Thông báo cho bên nhập khẩu sau khi hoàn tất thủ tục.
- Chỉ giao hàng sau khi bên nhập khẩu đã đăng ký tờ khai nhập khẩu tương ứng.
Trách nhiệm của bên nhập khẩu
Bên nhập khẩu cần khai tờ khai nhập khẩu kịp thời và tham chiếu đúng số tờ khai xuất khẩu tương ứng. Doanh nghiệp sử dụng số quản lý nội bộ để liên kết cặp tờ khai. Sau đó, bên nhập khẩu phải hoàn tất thủ tục nhập khẩu và chỉ được đưa hàng vào sản xuất hoặc sử dụng sau khi tờ khai nhập khẩu đã thông quan.
Thời hạn 15 ngày để hoàn tất thủ tục nhập khẩu
Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp nhập khẩu phải hoàn tất thủ tục hải quan trong vòng 15 ngày kể từ ngày hàng hóa được thông quan hoặc giải phóng hàng bên xuất khẩu. Nếu quá 15 ngày mà không có tờ khai nhập khẩu tương ứng, cơ quan hải quan có quyền hủy tờ khai xuất khẩu. Vì vậy, doanh nghiệp cần theo dõi chặt chẽ thời hạn này để tránh tờ khai bị hủy hoặc phát sinh xử phạt vi phạm hành chính về hải quan.
Hàng hóa vẫn chịu sự giám sát của hải quan
Hàng hóa có thể được giao hoặc nhận trước khi hoàn tất thủ tục hải quan, hoặc ngược lại. Tuy nhiên, toàn bộ quá trình vẫn chịu sự giám sát của cơ quan hải quan cho đến khi cả hai tờ khai đều hoàn tất.
Doanh nghiệp cần lưu ý gì?
Mốc 15 ngày là một thay đổi quan trọng, rút ngắn đáng kể so với thực tế xử lý trước đây. Doanh nghiệp cần chuẩn bị quy trình nội bộ để phối hợp nhanh giữa bộ phận xuất khẩu và bên nhận hàng. Việc theo dõi thời hạn, đối chiếu thông tin giữa hai tờ khai. Cũng như phối hợp kịp thời với bên nhập khẩu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ bị hủy tờ khai. Hoặc phát sinh xử phạt vi phạm hành chính về hải quan.
>> Xem thêm quy trình tổng quát tại: Quy trình xuất nhập khẩu hàng hóa mới nhất 2025
Ưu đãi thuế khi xuất khẩu tại chỗ
- Về thuế giá trị gia tăng (GTGT): hàng hóa xuất khẩu tại chỗ đáp ứng đầy đủ điều kiện, hồ sơ theo quy định vẫn được áp dụng thuế suất GTGT 0%. Tương tự như hàng xuất khẩu thông thường. Đây là một trong những ưu đãi quan trọng nhất khiến hình thức này đáng được doanh nghiệp tìm hiểu kỹ thay vì bỏ lỡ.
- Về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu: các ưu đãi miễn/giảm thuế xuất nhập khẩu cho hàng hóa gia công, hàng hóa của doanh nghiệp chế xuất/khu phi thuế quan tiếp tục được thực hiện theo pháp luật thuế xuất nhập khẩu hiện hành. Vì phần này có thể có thay đổi song song với đợt cải cách 2025 – 2026. Doanh nghiệp nên làm việc trực tiếp với bộ phận thuế – kế toán. Hoặc đơn vị tư vấn để xác định chính xác mức ưu đãi áp dụng cho từng loại hàng hóa, từng loại hình doanh nghiệp.
Lưu ý: Để được hưởng ưu đãi thuế, doanh nghiệp bắt buộc phải có đầy đủ bộ hồ sơ, chứng từ theo đúng quy định (hợp đồng, tờ khai hải quan xuất – nhập tại chỗ đã hoàn tất thủ tục, chứng từ thanh toán qua ngân hàng…). Thiếu chứng từ là nguyên nhân phổ biến nhất khiến doanh nghiệp bị truy thu thuế hoặc bị từ chối áp dụng thuế suất 0%.
Những rủi ro, sai lầm doanh nghiệp thường gặp
- Nhầm lẫn xuất khẩu tại chỗ với giao dịch nội địa thông thường, không làm thủ tục hải quan. Dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính khi bị kiểm tra sau thông quan.
- Không nắm được mốc thời gian 15 ngày theo quy định mới. Dẫn đến bị hủy tờ khai xuất khẩu, ảnh hưởng tiến độ giao hàng và uy tín với đối tác.
- Cho rằng mọi giao dịch có yếu tố nước ngoài chỉ định giao hàng nội địa đều là xuất khẩu tại chỗ. Trong khi quy định mới đã thu hẹp phạm vi áp dụng. Đặc biệt với các giao dịch từng dựa vào mô hình ba bên.
- Thiếu chứng từ chứng minh (hợp đồng, chứng từ thanh toán, tờ khai hải quan đã hoàn tất). Khiến doanh nghiệp không được áp dụng thuế suất GTGT 0% dù giao dịch thực tế đủ điều kiện.
- Không thông báo địa điểm, thời gian, phương thức giao nhận hàng cho cơ quan hải quan theo đúng quy định giám sát mới.
Câu hỏi thường gặp về xuất khẩu tại chỗ
Xuất khẩu tại chỗ có phải làm thủ tục hải quan không?
Có. Dù hàng hóa không rời khỏi Việt Nam, doanh nghiệp vẫn bắt buộc phải làm đầy đủ thủ tục hải quan cho cả tờ khai xuất khẩu và tờ khai nhập khẩu tại chỗ theo quy định tại Thông tư 121/2025/TT-BTC.
Doanh nghiệp nhỏ có áp dụng được hình thức xuất khẩu tại chỗ không?
Có. Miễn là giao dịch đáp ứng đúng điều kiện tại Điều 47a Luật Hải quan (Luật 90/2025/QH15) – không giới hạn theo quy mô doanh nghiệp.
Xuất khẩu tại chỗ có được hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định FTA (như RCEP, EVFTA) không?
Về nguyên tắc, ưu đãi thuế quan theo FTA thường gắn với việc hàng hóa thực sự xuất khẩu ra nước ngoài và có C/O phù hợp. Với hàng xuất khẩu tại chỗ, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ với cơ quan hải quan/tổ chức cấp C/O về khả năng áp dụng cho từng trường hợp cụ thể. Vì đây không phải lúc nào cũng mặc nhiên được áp dụng như xuất khẩu thông thường.
Nếu không hoàn tất thủ tục nhập khẩu trong 15 ngày thì sao?
Cơ quan hải quan có quyền hủy tờ khai xuất khẩu tương ứng theo quy định tại Thông tư 121/2025/TT-BTC. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với bên nhận hàng để tránh tình trạng này.
Kết luận
Xuất khẩu tại chỗ là một hình thức xuất khẩu hợp pháp. Nó mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp có giao dịch với đối tác nước ngoài nhưng giao hàng ngay tại Việt Nam. Hình thức này đặc biệt phổ biến trong ngành gia công, sản xuất cho doanh nghiệp chế xuất. Tuy nhiên, đây cũng là mảng vừa trải qua cải cách pháp lý lớn trong giai đoạn 2025 – 2026. Vì vậy đòi hỏi doanh nghiệp phải cập nhật đúng quy định mới. Qua đó để tránh rủi ro về thuế và thủ tục. Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm hiểu các hình thức xuất khẩu phù hợp, đội ngũ Innovative Hub sẵn sàng tư vấn miễn phí để giúp bạn chọn đúng hình thức, tối ưu chi phí và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.
