Các quy định mới của EU như ESPR, EPR, CSDDD đang từng bước định hình những yêu cầu mới đối với ngành dệt may. Nhưng doanh nghiệp không nhất thiết phải chờ đến khi luật bắt buộc mới đối mặt với các tiêu chuẩn xuất khẩu. Trên thực tế, nhiều nhãn hàng và khách hàng tại EU, Mỹ đã yêu cầu nhà cung cấp đáp ứng các tiêu chuẩn trên như một điều kiện thương mại trong chuỗi cung ứng. Vậy từng tiêu chuẩn có ý nghĩa gì? Ai thực sự yêu cầu và doanh nghiệp dệt may nên ưu tiên tiêu chuẩn nào? Bài viết sẽ giúp doanh nghiệp phân biệt rõ bản chất của từng chương trình. Qua đó giúp doanh nghiệp tránh nhầm lẫn giữa yêu cầu của khách hàng với quy định pháp luật của EU, Mỹ.
GRS, OEKO-TEX, BSCI có phải là yêu cầu bắt buộc của EU và Mỹ?
Trước khi đi vào từng tiêu chuẩn, doanh nghiệp cần làm rõ một điểm dễ gây nhầm lẫn. GRS, OEKO-TEX và BSCI không phải là các chứng nhận bắt buộc theo luật của EU hay Mỹ. Đây đều là những tiêu chuẩn hoặc chương trình do các tổ chức tư nhân xây dựng và quản lý. Tuy không bắt buộc theo luật, các tiêu chuẩn này vẫn có thể trở thành điều kiện để doanh nghiệp được lựa chọn làm nhà cung cấp. Chẳng hạn, một nhãn hàng có thể yêu cầu nhà máy đáp ứng GRS, OEKO-TEX hoặc được đánh giá theo BSCI trước khi bắt đầu hợp tác. Vì vậy, doanh nghiệp cần phân biệt rõ đâu là yêu cầu của pháp luật. Và đâu là yêu cầu riêng từ khách hàng.
GRS, OEKO-TEX và BSCI có bắt buộc tại EU?
Đối với EU, các quy định mới như ESPR và Hộ chiếu số sản phẩm (DPP) đang đặt ra thêm yêu cầu về thông tin và dữ liệu sản phẩm. Tuy nhiên, các hướng dẫn hiện tại không quy định doanh nghiệp phải sử dụng một chứng nhận tư nhân cụ thể để đáp ứng những yêu cầu này. Hồ sơ GRS hoặc OEKO-TEX có thể được dùng làm bằng chứng hỗ trợ, nhưng không phải chứng nhận bắt buộc theo luật EU.
>> Xem thêm bài viết: Rào cản kỹ thuật mới trong xuất khẩu dệt may sang EU, Mỹ 2026
BSCI có thay thế yêu cầu pháp lý của Mỹ?
Tại Mỹ, BSCI cũng không thể thay thế các yêu cầu truy xuất nguồn gốc theo UFLPA. Một báo cáo audit xã hội như BSCI không đủ để tự chứng minh chuỗi cung ứng không liên quan đến lao động cưỡng bức. Vì vậy, khách hàng Mỹ vẫn có thể yêu cầu BSCI như một tiêu chí riêng. Nhưng doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các yêu cầu pháp lý liên quan.
Tóm lại, doanh nghiệp không cần mặc định phải có cả 3 chứng chỉ để xuất khẩu sang EU hoặc Mỹ. Điều quan trọng là xác định khách hàng đang yêu cầu gì. Và sản phẩm cần đáp ứng tiêu chí nào và từ đó lựa chọn tiêu chuẩn phù hợp.
GRS (Global Recycled Standard) là gì?
GRS (Global Recycled Standard) là tiêu chuẩn do Textile Exchange quản lý, dùng để xác minh hàm lượng nguyên liệu tái chế và theo dõi chuỗi hành trình từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm. Ngoài yêu cầu về nguyên liệu tái chế, GRS còn bao gồm các tiêu chí về lao động, môi trường và hóa chất. Sản phẩm đạt GRS cần tối thiểu từ 50% nếu muốn sử dụng nhãn hàm lượng tái chế trên bao bì hướng đến người tiêu dùng.
GRS khác RCS như thế nào?
GRS và RCS đều xác minh hàm lượng tái chế và chuỗi hành trình, nhưng GRS có phạm vi rộng hơn. RCS không đặt ngưỡng hàm lượng tái chế tối thiểu. Tiêu chuẩn này cũng không bao gồm các yêu cầu về lao động, môi trường hay hóa chất như GRS.
GRS còn phù hợp để đầu tư trong năm 2026?
GRS vẫn có giá trị trong giai đoạn chuyển tiếp. Nhưng doanh nghiệp cần lưu ý lộ trình sang Materials Matter Standard (MMS). Textile Exchange đã công bố MMS để hợp nhất GRS, RCS và một số tiêu chuẩn khác. MMS dự kiến có hiệu lực từ 31/12/2026, với hạn hoàn tất chuyển đổi là 31/12/2027. Vì vậy, nếu đầu tư GRS trong năm 2026, doanh nghiệp nên trao đổi trước với đơn vị chứng nhận về lộ trình chuyển đổi sang MMS.
>> Xem thêm bài viết: Bức tranh toàn cảnh ngành dệt may Việt Nam 2026
Quy trình và chi phí chứng nhận GRS
GRS được đánh giá bởi các tổ chức chứng nhận độc lập được Textile Exchange công nhận. Nhà máy được đánh giá hằng năm và mỗi lô hàng xuất khẩu cần Transaction Certificate (TC) riêng. Chi phí GRS không có mức cố định, mà phụ thuộc vào quy mô nhà máy và đơn vị chứng nhận. Doanh nghiệp nên liên hệ trực tiếp để nhận báo giá thay vì dựa vào một mức chi phí chung.
OEKO-TEX là gì? Các chứng nhận doanh nghiệp dệt may cần biết
OEKO-TEX là một hệ thống gồm nhiều chứng nhận khác nhau, không phải một chứng nhận duy nhất. Mỗi chương trình tập trung vào một khía cạnh riêng. Vì vậy doanh nghiệp cần xác định đúng nhu cầu trước khi lựa chọn.
- STANDARD 100: Loại phổ biến nhất, tập trung vào an toàn hóa chất của sản phẩm dệt may, nhằm kiểm tra các chất có hại và giới hạn chúng trong phạm vi an toàn. Đây không phải chứng nhận về tính bền vững hay thân thiện với môi trường.
- MADE IN GREEN: Kết hợp kiểm tra hóa chất với khả năng truy xuất sản phẩm và xác nhận sản phẩm được sản xuất tại cơ sở đáp ứng các yêu cầu về môi trường và xã hội.
- STeP: Tập trung vào cơ sở sản xuất, đánh giá điều kiện sản xuất theo hướng bền vững. Đây không phải chứng nhận dành trực tiếp cho sản phẩm.
- ECO PASSPORT: Dành cho hóa chất và thuốc nhuộm sử dụng trong sản xuất, chủ yếu áp dụng cho nhà cung cấp hóa chất đầu vào thay vì doanh nghiệp may thành phẩm.
Thời hạn và những thay đổi của OEKO-TEX trong năm 2026
Các chứng nhận OEKO-TEX, phổ biến nhất là STANDARD 100, thường có hiệu lực khoảng 1 năm và cần được kiểm định lại khi gia hạn. Việc kiểm định được thực hiện tại các viện được OEKO-TEX công nhận. Từ ngày 1/6/2026, OEKO-TEX áp dụng một số yêu cầu chặt chẽ hơn khi gia hạn chứng nhận. Những thay đổi đáng chú ý gồm:
- Yêu cầu nghiêm ngặt hơn với chứng chỉ của nhà cung cấp cấp 2
- Yêu cầu chứng nhận đối với các công đoạn wet process như nhuộm, giặt
- Hoàn tất, cùng việc bổ sung một số chất vào danh sách giới hạn kiểm tra.
Doanh nghiệp có kế hoạch gia hạn OEKO-TEX trong năm 2026 nên kiểm tra trước các yêu cầu mới với đơn vị chứng nhận. Đặc biệt nếu quy trình sản xuất có các công đoạn nhuộm, giặt hoặc hoàn tất.
BSCI (amfori BSCI) là gì? Có phải “chứng nhận” theo đúng nghĩa không?
amfori BSCI thực chất không phải là một chứng nhận theo nghĩa đạt/không đạt như GRS hay OEKO-TEX. Đây là chương trình đánh giá việc tuân thủ các tiêu chuẩn xã hội do amfori quản lý. Trong đó kết quả được thể hiện bằng mức xếp hạng thay vì một tấm chứng chỉ cố định. Nhà máy cũng thường không chủ động đăng ký “chứng nhận BSCI” như với GRS hoặc OEKO-TEX. Việc đánh giá thường diễn ra khi khách hàng hoặc nhãn hàng là thành viên amfori yêu cầu nhà cung cấp thực hiện đánh giá theo bộ tiêu chí BSCI.
>> Xem thêm bài viết: Cạnh tranh trong ngành hàng thời trang
Kết quả được xếp hạng từ A đến E trên 13 lĩnh vực. Trong đó A là mức tốt nhất và E là mức không chấp nhận được. Chu kỳ đánh giá đầy đủ khoảng 2 năm. Nếu kết quả dưới mức B, nhà máy thường cần đánh giá lại sớm hơn. Thời hạn đánh giá lại là trong khoảng 2–12 tháng. Một kết quả BSCI tốt cũng không có nghĩa mọi rủi ro về lao động tại nhà máy đã được loại bỏ. Trên thực tế, việc đánh giá vẫn có thể bỏ sót một số vấn đề xảy ra trong quá trình làm việc. Vì vậy, doanh nghiệp nên xem BSCI là công cụ đánh giá và cải thiện điều kiện làm việc. Thay vì coi kết quả đánh giá là bằng chứng tuyệt đối về mức độ tuân thủ.
Bảng so sánh GRS, OEKO-TEX STANDARD 100 và amfori BSCI
| GRS | OEKO-TEX STANDARD 100 | amfori BSCI | |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Chứng nhận hàm lượng tái chế + chuỗi hành trình sản phẩm | Chứng nhận an toàn hóa chất/không chứa chất độc hại của sản phẩm | Chương trình đánh giá/giám sát tuân thủ xã hội – KHÔNG phải chứng nhận đạt/không đạt |
| Đơn vị quản lý | Textile Exchange | OEKO-TEX (mạng lưới viện kiểm định độc lập) | amfori (hiệp hội thương mại) |
| Ai yêu cầu thực hiện | Nhà sản xuất chủ động đăng ký để chứng minh hàm lượng tái chế | Nhà sản xuất chủ động đăng ký kiểm định sản phẩm | Do khách hàng/nhãn hàng là thành viên amfori yêu cầu nhà máy được đánh giá |
| Thời hạn hiệu lực | Theo lô hàng (Transaction Certificate), đánh giá nhà máy hàng năm | Khoảng 1 năm, cần kiểm định lại để gia hạn | Chu kỳ đánh giá đầy đủ khoảng 2 năm; đánh giá lại sớm hơn nếu xếp hạng dưới mức B |
Doanh nghiệp dệt may nên ưu tiên chứng nhận nào?
Không phải doanh nghiệp dệt may nào cũng cần cùng một bộ chứng nhận. Việc lựa chọn nên xuất phát từ yêu cầu của khách hàng, đặc điểm sản phẩm và định hướng thị trường. Bởi mỗi tiêu chuẩn lại tập trung vào một khía cạnh khác nhau của chuỗi cung ứng.
GRS – khi khách hàng quan tâm đến nguyên liệu tái chế
Nếu làm việc với các nhãn hàng thời trang bền vững hoặc khách hàng yêu cầu công bố hàm lượng tái chế trong sản phẩm, doanh nghiệp nên tìm hiểu GRS. Tuy nhiên, nếu đầu tư trong năm 2026, cần trao đổi trước với đơn vị chứng nhận về lộ trình chuyển đổi sang Materials Matter Standard (MMS).
OEKO-TEX STANDARD 100 – khi sản phẩm yêu cầu kiểm soát hóa chất
Tiêu chuẩn này phù hợp với các sản phẩm nhạy cảm về an toàn hóa chất, chẳng hạn đồ trẻ em hoặc sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với da. Doanh nghiệp cũng nên ưu tiên OEKO-TEX STANDARD 100 khi khách hàng yêu cầu bằng chứng kiểm định về mức độ an toàn hóa chất của sản phẩm.
BSCI – khi khách hàng yêu cầu đánh giá trách nhiệm xã hội
Với các nhãn hàng hoặc nhà bán lẻ lớn thuộc mạng lưới thành viên amfori, doanh nghiệp nên chủ động chuẩn bị các yêu cầu về điều kiện lao động và an toàn nhà xưởng theo tiêu chí BSCI. Việc chuẩn bị trước sẽ giúp nhà máy chủ động hơn khi khách hàng yêu cầu đánh giá.
Không nhất thiết phải đầu tư cả 3
Nếu ngân sách còn hạn chế, doanh nghiệp nên xác định trước khách hàng mục tiêu và hỏi rõ tiêu chuẩn họ yêu cầu. Cách này giúp tập trung nguồn lực vào chứng nhận thực sự cần thiết, thay vì đầu tư dàn trải GRS, OEKO-TEX và BSCI.
Nhìn chung, tiêu chuẩn phù hợp nhất không phải là tiêu chuẩn “nhiều nhất”, mà là tiêu chuẩn đáp ứng đúng yêu cầu của khách hàng và thị trường mục tiêu. Doanh nghiệp nên xác định nhu cầu trước, sau đó mới lựa chọn chứng nhận để tối ưu chi phí và tránh đầu tư vào những tiêu chuẩn không thực sự cần thiết.
>> Xem thêm bài viết: Báo cáo miễn phí xuất khẩu may mặc trên Alibaba.com 2026
Câu hỏi thường gặp
GRS, OEKO-TEX, BSCI có bắt buộc theo luật để xuất khẩu sang EU/Mỹ không?
Không. GRS, OEKO-TEX và BSCI đều là các tiêu chuẩn hoặc chương trình tư nhân, không phải quy định pháp luật bắt buộc của EU hay Mỹ. Tuy nhiên, chúng có thể trở thành điều kiện thương mại bắt buộc trên thực tế nếu nhãn hàng hoặc khách hàng yêu cầu doanh nghiệp đáp ứng trước khi hợp tác. Vì vậy, doanh nghiệp không nên mặc định rằng xuất khẩu sang EU hoặc Mỹ thì phải có cả 3. Cách phù hợp hơn là xác định yêu cầu cụ thể của từng khách hàng và lựa chọn tiêu chuẩn tương ứng.
GRS còn giá trị để đầu tư trong năm 2026 không?
Có, nhưng doanh nghiệp nên cân nhắc lộ trình chuyển đổi sang Materials Matter Standard (MMS). Chứng nhận GRS hiện tại vẫn có giá trị trong giai đoạn chuyển tiếp. Tuy nhiên, Textile Exchange đã công bố MMS là tiêu chuẩn hợp nhất thay thế GRS. Với thời điểm có hiệu lực từ 31/12/2026 và hạn hoàn tất chuyển đổi sang MMS là 31/12/2027. Do đó, nếu đang chuẩn bị đầu tư GRS trong năm 2026, doanh nghiệp nên trao đổi trước với tổ chức chứng nhận về chi phí, thời gian và lộ trình chuyển đổi để tránh đầu tư dài hạn theo một tiêu chuẩn sắp thay đổi.
Có thể tự đăng ký lấy “chứng nhận BSCI” mà không cần khách hàng yêu cầu không?
BSCI không phải là chứng nhận mà doanh nghiệp tự đăng ký theo cách tương tự GRS hoặc OEKO-TEX. amfori BSCI là chương trình đánh giá và giám sát tuân thủ xã hội, trong đó kết quả được thể hiện bằng mức xếp hạng từ A đến E. Thông thường, việc đánh giá BSCI phát sinh khi khách hàng hoặc nhãn hàng là thành viên amfori yêu cầu nhà cung cấp thực hiện đánh giá. Doanh nghiệp vẫn có thể chủ động rà soát và chuẩn bị theo các tiêu chí BSCI để sẵn sàng khi khách hàng yêu cầu, thay vì chờ đến khi có đơn hàng mới bắt đầu chuẩn bị.
Kết luận
GRS, OEKO-TEX và BSCI không phải là yêu cầu bắt buộc để xuất khẩu dệt may sang EU, Mỹ. Nhưng có thể trở thành điều kiện quan trọng để được các nhãn hàng lựa chọn làm nhà cung cấp. Vì vậy, thay vì đầu tư dàn trải, doanh nghiệp nên xác định rõ khách hàng mục tiêu. Ngoài ra là yêu cầu cụ thể của từng thị trường để lựa chọn tiêu chuẩn phù hợp. Đồng thời, cần lưu ý những thay đổi sắp tới. Như việc GRS chuyển sang Materials Matter Standard (MMS) và các yêu cầu OEKO-TEX mới trong năm 2026 để có kế hoạch đầu tư và chuẩn bị chứng nhận hiệu quả hơn.
Nếu doanh nghiệp cần tư vấn thêm về xu hướng xuất khẩu dệt may hoặc tìm kiếm khách hàng phù hợp với định hướng chứng nhận, đội ngũ Innovative Hub sẵn sàng hỗ trợ.
