Xung đột Trung Đông ảnh hưởng logistics: Cơ hội nào cho doanh nghiệp xuất khẩu?

Đây chính là lúc doanh nghiệp Việt cần nhìn vấn đề theo hướng tích cực hơn. Thay vì chỉ lo ngại rủi ro, doanh nghiệp có thể tận dụng giai đoạn này để nâng cao hiện diện quốc tế, mở rộng tệp khách hàng và đón đầu nhu cầu dịch chuyển nguồn cung.

Xung đột Trung Đông ảnh hưởng logistics như thế nào?

IMF cho biết trong 2 tháng đầu năm 2024, lưu lượng qua kênh đào Suez đã giảm 50% so với cùng kỳ, trong khi lưu lượng đi vòng qua Mũi Hảo Vọng tăng 74%. Thời gian vận chuyển trung bình cũng kéo dài thêm từ 10 ngày trở lên.

Áp lực này chưa dừng lại trong ngắn hạn. UNCTAD cho biết đến tháng 5/2025, khối lượng hàng qua Suez vẫn thấp hơn 70% so với năm 2023. Đồng thời, việc tàu đi vòng khiến ton-miles toàn cầu tăng kỷ lục 6% trong năm 2024, gần gấp ba tốc độ tăng của khối lượng thương mại. Điều đó cho thấy logistics toàn cầu chưa trở lại trạng thái ổn định cũ.

Vì vậy, doanh nghiệp xuất khẩu lúc này không chỉ cần đa dạng hóa thị trường. Doanh nghiệp còn phải xử lý một bài toán khó hơn: giữ biên lợi nhuận cho đơn hàng đang chạy, bảo vệ quan hệ với khách cũ và song song mở thêm đầu ra mới để giảm áp lực tăng trưởng.

Doanh nghiệp đang chịu áp lực gì?

Áp lực đầu tiên là chi phí vận chuyển tăng và khó dự báo. Đầu tháng 3/2026, MSC công bố Emergency Fuel Surcharge cho nhiều tuyến từ Địa Trung Hải và Biển Đen đi Biển Đỏ, Đông Phi và tiểu lục địa Ấn Độ. Mức phụ phí dao động từ 60 đến 155 USD/TEU cho hàng khô và từ 90 đến 230 USD/TEU cho hàng lạnh, tùy tuyến. Đây là tín hiệu rõ cho thấy chi phí logistics hiện nay không còn cố định như trước.

Áp lực thứ hai là rủi ro phát sinh với đơn hàng cũ. Ngày 3/3/2026, MSC thông báo áp dụng “End of Voyage” với hàng đi Arabian Gulf, chuyển hàng đến cảng an toàn gần nhất và áp phụ phí bắt buộc 800 USD/container. Mọi chi phí dỡ hàng, lưu kho và xử lý tiếp theo do chủ hàng chịu. Reuters cũng cho biết khi đó có 158 tàu container trong khu vực, tương đương khoảng 2,1% đội tàu container đang hoạt động toàn cầu.

Áp lực thứ ba là dòng tiền và biên lợi nhuận. Khi hàng đi chậm hơn, tiền về chậm hơn. Khi phụ phí tăng, báo giá cũ dễ bị bào mòn. IMF cũng lưu ý rằng gián đoạn tại các tuyến vận tải lớn có thể làm sai lệch nhịp ghi nhận nhập khẩu, xuất khẩu và khiến doanh nghiệp khó dự báo hoạt động trong ngắn hạn.

Vì sao doanh nghiệp không thể chỉ chờ logistics ổn định lại?

Vì thị trường đang thay đổi nhanh hơn. World Economic Forum nhận định chuỗi cung ứng toàn cầu đã bước vào giai đoạn “structural volatility”. Trong khảo sát của họ, 74% lãnh đạo doanh nghiệp xem đầu tư vào khả năng chống chịu là động lực tăng trưởng, không chỉ là biện pháp phòng thủ.

OECD cũng cho biết các rủi ro chuỗi cung ứng gia tăng đang buộc doanh nghiệp phải đa dạng hóa hơn. Đây chính là điểm doanh nghiệp Việt cần nhìn rõ. Nếu chỉ tập trung xử lý đơn hàng cũ mà không mở thêm nguồn buyer mới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục bị động. Khi chi phí logistics còn biến động, tăng trưởng không thể đặt cược vào một vài khách hàng quen hoặc một vài thị trường cũ.

Điểm sáng cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt

Dù thị trường có nhiều biến động, đây vẫn là giai đoạn mở ra một số điểm sáng cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt.

Trước hết, cần ổn định phần đơn hàng hiện tại. Doanh nghiệp phải rà lại chi phí vận chuyển, tiến độ giao hàng và các khoản phụ phí có thể phát sinh. Cần minh bạch với buyer sớm, thay vì chờ đến sát ngày giao mới xử lý.

Tiếp theo, cần giảm phụ thuộc vào nguồn đơn cũ. Đây không còn là chuyện “nên làm” trong dài hạn. Đây là việc phải làm để bảo vệ doanh thu trong ngắn và trung hạn.

Cuối cùng, doanh nghiệp cần xây thêm kênh tiếp cận buyer mới. Trong bối cảnh buyer toàn cầu ưu tiên linh hoạt và nguồn cung dự phòng, kênh số B2B có thể giúp rút ngắn thời gian tìm khách hơn so với cách tiếp cận truyền thống.

Vì sao doanh nghiệp nên tăng hiện diện trên Alibaba.com?

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông ảnh hưởng logistics, buyer cần một kênh tìm kiếm nhà cung cấp nhanh hơn, rõ ràng hơn và thuận tiện hơn. Đây là lý do Alibaba.com ngày càng trở thành một nền tảng quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Trên Alibaba.com RFQ, mỗi ngày có hơn 20.000 yêu cầu mới, trải rộng trên hơn 5.000 ngành hàng và kết nối giữa hơn 200 quốc gia, vùng lãnh thổ. Nền tảng này cũng cho biết các giao dịch khởi tạo từ RFQ có thể được chốt trung bình trong khoảng 3 ngày. Với doanh nghiệp đang cần bổ sung pipeline khách hàng, đây là một lợi thế rõ ràng.

Một điểm quan trọng khác là tốc độ phản hồi. Alibaba.com cho biết những inquiry được trả lời trong vòng 4 giờ có tỷ lệ nhận thêm phản hồi cao hơn 30%. Trong giai đoạn buyer cần tìm supplier nhanh hơn, tốc độ xử lý lead gần như trở thành lợi thế cạnh tranh.

Về niềm tin giao dịch, Alibaba.com có hai lớp hỗ trợ đáng chú ý. Verified Supplier giúp buyer nhìn thấy dấu xác minh, báo cáo đánh giá và video kiểm tra từ bên thứ ba. Trade Assurance hỗ trợ thanh toán ký quỹ, hoàn tiền, xử lý tranh chấp và một số bảo vệ liên quan đến giao hàng. Theo trang chính thức của Trade Assurance, hệ thống này hiện đã hỗ trợ hơn 160 triệu đơn hàng, hơn 200.000 nhà cung cấp và hơn 280 triệu sản phẩm.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để đón cơ hội xuất khẩu?

Để tận dụng tốt giai đoạn này, doanh nghiệp không chỉ cần một gian hàng. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần một chiến lược hiện diện đúng và đủ.

Trước hết, cần rà soát lại hồ sơ doanh nghiệp. Thông tin công ty, năng lực sản xuất và danh mục sản phẩm phải rõ ràng, đồng nhất và chuyên nghiệp.

Tiếp theo, cần tối ưu nội dung sản phẩm theo đúng nhu cầu buyer quốc tế. Hình ảnh, mô tả, lợi thế cạnh tranh và khả năng cung ứng cần được thể hiện mạch lạc.

Bên cạnh đó, tốc độ phản hồi cũng là yếu tố rất quan trọng. Trong môi trường B2B quốc tế, phản hồi chậm có thể đồng nghĩa với việc mất cơ hội.

Cuối cùng, doanh nghiệp nên có định hướng rõ về thị trường mục tiêu, ngành hàng trọng tâm và cách tiếp cận buyer phù hợp. Khi đó, Alibaba.com mới thực sự phát huy vai trò như một kênh mở rộng xuất khẩu hiệu quả.

>> Đọc thêm 7 thị trường tiềm năng thay thế Trung Đông trước biến động

Innovative Hub đồng hành cùng doanh nghiệp xuất khẩu trên Alibaba.com

Tại Innovative Hub, chúng tôi không nhìn Alibaba.com như một công cụ đăng bán đơn thuần. Chúng tôi xem đây là một giải pháp giúp doanh nghiệp Việt xây dựng hiện diện xuất khẩu bài bản trong bối cảnh thị trường toàn cầu thay đổi nhanh.

Khi xung đột Trung Đông ảnh hưởng logistics, buyer quốc tế có xu hướng tìm kiếm nhà cung cấp linh hoạt hơn, phản hồi nhanh hơn và đáng tin cậy hơn. Vì vậy, doanh nghiệp càng xuất hiện chuyên nghiệp trên nền tảng B2B toàn cầu, cơ hội tiếp cận đúng khách hàng càng lớn.

Innovative Hub đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình tư vấn chiến lược, xây dựng gian hàng, tối ưu nội dung và nâng cao khả năng tiếp cận buyer quốc tế trên Alibaba.com.

Kết luận

Xung đột Trung Đông ảnh hưởng logistics là một thách thức, nhưng cũng là tín hiệu cho thấy thị trường đang thay đổi cách tìm nguồn cung. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt không nên chỉ tập trung vào rủi ro vận chuyển. Thay vào đó, cần chủ động nâng cao hiện diện quốc tế để được tìm thấy sớm hơn và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững hơn.

Đây là lúc doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy chờ cơ hội sang tư duy đón cơ hội. Và Alibaba.com chính là một trong những kênh quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đó.

Nguồn: OECD, World Economic Forum